Dabrowski’s positieve desintegratie theorie
Tekst bewerkt door Wendi Winnelinckx
Bronnen: Alice Braham, Dabrowski, Elke Pelemans
links: www.hoogbegaafdvlaanderen.be, www.hspvlaanderen.be, www.praktijkvanverbinding.be
Dabrowski was een Poolse psychiater/psycholoog die de positieve desïntegratie theorie ontwikkelde. Dat is een persoonlijkheidstheorie die hij staafde met veel klinisch, empirisch en biografisch onderzoek. Hij richtte zich daarbij vooral op getalenteerde en begaafde personen. Later trok zijn theorie de aandacht van theoretici en wetenschappers die het fenomeen hoogbegaafdheid bestudeerden.
Etiketjesdiagnostiek
Vaak is de klassieke geestelijke gezondheidszorg nog te weinig bekend met de kenmerken en eigenheid van hoogbegaafden. Wanneer een hoogbegaafd persoon het moeilijk heeft en met zijn innerlijke conflicten naar een dokter of therapeut stapt, gebeurt het vaak dat men een etiketje krijgt zoals: borderline, ADHD,autismespectrumstoonis, bipolaire stoornis of psychose,... Gezondheidszorgers vergeten nog te gemakkelijk dat hoogbegaafden een ontwikkelingsvoorsprong hebben en dat verhoogde niveaus van bewustzijn en emotionele bewogenheid deel uit maken van hun zijn. Vaak gaat het niet om stoornissen in de persoonlijkheid, maar net om het pijnlijke proces van positieve desintegratie. Voor hoogbegaafden is dit een natuurlijke ontwikkelingsfase. De moeilijkheden betekenen niet dat de persoon ‘ziek’ is. Ze zijn echt ‘anders’ dan de meeste mensen. Ze ontwikkelen zich net via innerlijk conflict.
Dabrowsky onderscheidt 5 ontwikkelingsniveaus
Hij heeft het over verschillende, elkaar opvolgende niveaus, die leiden naar meer autonomie, authenticiteit en empathie. De emotionele ontwikkeling van het individu beschouwt hij als drijfkracht om te stijgen naar een hoger niveau en dit via desïntegratie (of “uiteenvallen”). De bestaande emotionele en cognitieve structuren van de persoon vallen uiteen om structuren van een hoger niveau te ontwikkelen en zo te groeien als mens. Deze theorie wijkt nogal af van het beeld dat in de klassieke psychologie en psychiatrie wordt geboden over de ‘psychisch gezonde mens’ en die uiteenvallen van dat beeld graag etiketteren met “neurose” of andere termen.
Volgens Dabrowski zijn innerlijke conflicten niet noodzakelijk negatief, maar misschien net een aanwijzing dat het individu emotioneel groeit of er toch het potentieel toe heeft.